Boşanma davalarında eşler arasındaki WhatsApp yazışmaları, sosyal medya mesajları, ekran görüntüleri ve ses kayıtları önemli deliller arasında yer alabilmektedir. Ancak her WhatsApp mesajı veya ses kaydı boşanma davasında hukuka uygun delil olarak kabul edilmez. Delilin nasıl elde edildiği, içeriğinin gerçekliği, hangi vakıayı ispatlamak için sunulduğu ve karşı tarafın temel haklarının ihlal edilip edilmediği önem taşır.
Özellikle eşin telefonunun izinsiz incelenmesi, gizlice ses kaydı alınması veya özel yazışmaların mahkemeye sunulması gibi durumlarda, boşanma davasındaki ispat hakkı ile özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği arasında hukuki bir değerlendirme yapılması gerekir.
Boşanma Davasında Hangi Deliller Kullanılabilir?
Boşanma davalarında eşlerin ileri sürdükleri vakıaları ispatlamak amacıyla çeşitli delillerden yararlanılması mümkündür. Bunlar arasında tanık beyanları, yazılı belgeler, banka kayıtları, fotoğraflar, elektronik yazışmalar ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş ses veya görüntü kayıtları bulunabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 184. maddesi, boşanma yargılamasında uygulanacak özel usul kurallarını düzenlemektedir. Bu hüküm uyarınca hâkim, boşanma veya ayrılık davasının dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 189. maddesi ise ispat hakkını ve hukuka aykırı delillerin değerlendirilmesine ilişkin sınırları düzenlemektedir.
HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.
Dolayısıyla bir delilin boşanma davasıyla ilgili olması, tek başına mahkeme tarafından kullanılabileceği anlamına gelmez.
WhatsApp Mesajları Boşanma Davasında Delil Olur mu?
Evet. WhatsApp mesajları, hukuka uygun şekilde elde edilmiş olmaları ve uyuşmazlıkla ilgili bulunmaları hâlinde boşanma davasında delil olarak kullanılabilir.
HMK m. 199, elektronik ortamdaki verileri de belge kavramı kapsamında değerlendirmektedir. Bu nedenle WhatsApp yazışmaları, belirli şartlarda elektronik belge niteliği taşıyabilir.
Ancak WhatsApp mesajlarının delil olarak kabul edilebilirliği ile bu mesajların belirli bir olayı ispatlamaya yeterli olup olmadığı birbirinden farklı meselelerdir.
Örneğin bir eşin kendisine gönderilen hakaret veya tehdit içerikli WhatsApp mesajlarını mahkemeye sunması ile diğer eşin telefonuna gizlice erişerek üçüncü kişilerle yaptığı konuşmaları ele geçirmesi aynı şekilde değerlendirilemez.
Eşler arasındaki WhatsApp mesajları
Bir eşin doğrudan kendisine gönderilen WhatsApp mesajlarını boşanma davasında delil olarak sunması, genel olarak üçüncü kişilerin özel haberleşmelerine izinsiz erişilmesinden farklı bir hukuki durum oluşturur.
Örneğin eşlerden birinin diğerine gönderdiği aşağılayıcı, tehditkâr veya evlilik birliğini ilgilendiren mesajlar, somut olayın koşullarına göre kusur değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Bununla birlikte mesajların gerçekliği, bütünlüğü ve hangi bağlamda gönderildiği araştırılmalıdır.
Eşin başka biriyle yaptığı WhatsApp yazışmaları
Boşanma davalarında en çok tartışılan konulardan biri, eşin üçüncü kişilerle gerçekleştirdiği yazışmaların mahkemeye sunulmasıdır.
Özellikle sadakat yükümlülüğüne aykırılık iddialarında bu tür mesajların delil olarak kullanılması istenebilmektedir.
Ancak bir eşin diğer eşe ait telefonun şifresini izinsiz çözmesi, hesabına gizlice giriş yapması veya casus yazılım aracılığıyla yazışmalarını ele geçirmesi ciddi hukuki sorunlar doğurabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesindeki sadakat yükümlülüğü, diğer eşin bütün özel haberleşmelerine sınırsız erişim hakkı vermez.
Bu nedenle aldatma şüphesi, tek başına eşin telefonuna gizlice girilmesini hukuka uygun hâle getirmez.
WhatsApp ekran görüntüsü delil olarak yeterli midir?
WhatsApp ekran görüntüleri mahkemeye sunulabilir. Ancak ekran görüntüsünün tek başına kesin delil niteliğinde olduğu söylenemez.
Çünkü ekran görüntülerinde kişi adları değiştirilebilir, mesajlar bağlamından koparılabilir veya görseller üzerinde teknik değişiklikler yapılabilir.
Karşı taraf mesajların gerçekliğini inkâr ederse, mahkeme somut uyuşmazlığın gereğine göre ek delillerin sunulmasını veya bilirkişi incelemesi yapılmasını değerlendirebilir.
Önemli olan, yazışmanın gerçekten ilgili kişiler arasında gerçekleşip gerçekleşmediğinin ve içerikte değişiklik yapılıp yapılmadığının belirlenmesidir.
Boşanma Davasında Ses Kaydı Delil Olur mu?
Boşanma davalarında ses kayıtlarının delil niteliği, kaydın hangi koşullarda oluşturulduğuna göre değişmektedir.
Bir kişinin konuşmanın tarafı olması, o konuşmayı her durumda gizlice kaydedebileceği anlamına gelmez. Özellikle önceden planlanmış ve sistematik biçimde gerçekleştirilen gizli kayıtlar, özel hayatın gizliliği ve kişilik hakları bakımından sorun doğurabilir.
Buna karşılık ani gelişen, başka şekilde ispatlanması mümkün olmayan ve delilin kaybolma tehlikesi bulunan olaylarda yapılan kayıtların hukuki niteliği farklı değerlendirilebilir.
Eşin haberi olmadan alınan ses kaydı
Eşin bilgisi dışında alınan ses kayıtları bakımından genel bir geçerlilik kuralı bulunmamaktadır.
Kayıt yapılmasının amacı, olayın ani gelişip gelişmediği, başka delil elde etme olanağının bulunup bulunmadığı ve kaydın kapsamı önem taşımaktadır.
Örneğin uzun süre boyunca eşin bütün konuşmalarının gizlice kaydedilmesi ile ani gelişen bir tehdit sırasında delilin kaybolmasını önlemek amacıyla kayıt yapılması farklı hukuki değerlendirmeler gerektirir.
Bununla birlikte ikinci durumda dahi kaydın mutlaka hukuka uygun olduğu söylenemez.
Yargıtay'ın ses kayıtlarına yaklaşımı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 12.03.2019 tarihli, E.2018/5100, K.2019/2582 sayılı kararı bu konuda önemlidir.
Kararda, boşanma davasında sunulan bir ses kaydının hukuka aykırı delil olması nedeniyle hükme esas alınmaması uygun bulunmuştur. Bununla birlikte mahkeme, diğer hukuka uygun deliller ve tanık anlatımları üzerinden kusur değerlendirmesi yapabilmiştir.
Bu karar, hukuka aykırı ses kaydının dışlanmasının, aynı vakıanın başka hukuka uygun delillerle ispatlanmasına engel olmadığını göstermektedir.
Kararın ilgili bölümü Anayasa Mahkemesinin resmî karar metninde de aktarılmıştır.
Ani gelişen olaylarda ses kaydı
Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 27.04.2015 tarihli, E.2014/23371, K.2015/6859 sayılı kararında, kişinin başka türlü delil elde etme imkânının bulunmadığı ani gelişen durumlarda kayıt yapmasının ceza hukuku bakımından değerlendirilmesine ilişkin önemli açıklamalar bulunmaktadır.
Kararda, haksız bir saldırıya ilişkin kaybolabilecek delilin korunması amacıyla gerçekleştirilen belirli kayıt eylemlerinin koşullarına göre hukuka aykırılık oluşturmayabileceği ele alınmıştır.
Ancak bu kararın bir ceza yargılaması bağlamında verildiği unutulmamalıdır. Bir kayıt eyleminin suç oluşturup oluşturmadığı ile aynı kaydın boşanma davasında HMK m. 189/2 kapsamında kullanılabilirliği, ilişkili fakat ayrı hukuki değerlendirmelerdir.
Eşin Telefonuna Casus Program Yüklenmesi ve Yargı Kararları
Doğrulanmış Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi – B.Y. Başvurusu
07.09.2021 · Başvuru No: 2018/30296
Bir boşanma uyuşmazlığında eşin telefonuna casus yazılım yüklenerek mesajlarının, konuşmalarının ve diğer kişisel verilerinin ele geçirilmesi hakkında verilen karar.
Olayın özeti
Başvuruya konu olayda eşlerden biri, diğer eşin telefonuna casus yazılım yükleyerek mesajlara, ses kayıtlarına, fotoğraflara ve çeşitli kişisel bilgilere erişmiştir.
Elde edilen verilerin bir bölümü devam eden boşanma davasında delil olarak sunulmuştur.
Telefonu incelenen eş, özel hayatına ve kişisel verilerine hukuka aykırı şekilde müdahale edildiği gerekçesiyle şikâyetçi olmuştur.
Anayasa Mahkemesinin değerlendirmesi
Anayasa Mahkemesi, olayın bütün yönleriyle araştırılmamasını ve kişisel verilere yönelik müdahaleye ilişkin iddiaların yeterli şekilde incelenmemesini değerlendirmiştir.
Mahkeme, Anayasa'nın 20. maddesi kapsamında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Bu karar, boşanma davasında delil toplama amacının eşin bütün dijital verilerine sınırsız biçimde erişilmesini haklı göstermediğini ortaya koyması bakımından önemlidir.
Kararın doğrudan boşanma davasındaki bütün delillerin kabul edilebilirliğini karara bağlamadığı, esas olarak kişisel verilerin korunmasına ilişkin devletin usul yükümlülüklerini değerlendirdiği de belirtilmelidir.
Aldatma WhatsApp Mesajlarıyla İspatlanabilir mi?
WhatsApp yazışmaları, eşin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranıp davranmadığının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 185. maddesi eşlerin birbirlerine sadık kalma yükümlülüğünü düzenlemektedir.
Ancak sadakat yükümlülüğünün ihlali ile TMK m. 161 anlamındaki zina aynı kavram değildir.
Örneğin üçüncü bir kişiyle romantik veya cinsel içerikli mesajlaşmalar, somut olayın koşullarına göre güven sarsıcı davranış ya da sadakat yükümlülüğüne aykırılık olarak değerlendirilebilir. Fakat bu tür mesajlar tek başına her durumda zina olgusunun ispatlandığı anlamına gelmez.
Zinaya dayalı boşanma davasında TMK m. 161'deki özel şartlar ve süreler ayrıca dikkate alınmalıdır. Genel boşanma sebebine dayanan TMK m. 166 kapsamındaki değerlendirme ise farklıdır.
WhatsApp Mesajları ve Ses Kayıtları Mahkemeye Nasıl Sunulur?
Dijital delillerin mahkemeye sunulmasında, yalnızca içeriğin dosyaya eklenmesi değil, delilin kaynağının ve ilgili olduğu vakıanın açıklanması da önemlidir.
WhatsApp yazışmaları bakımından mesajların tarihleri, tarafları, konuşmanın ilgili bölümleri ve mümkünse orijinal verinin korunması dikkate alınmalıdır.
Ses kayıtları bakımından da kaydın oluşturulma koşulları, bütünlüğü ve ilgili vakıayla bağlantısı açıklanmalıdır.
Delil sunarken dikkat edilmesi gerekenler
• Yazışmaların mümkün olduğunca eksiksiz ve bağlamı korunarak sunulması.
• Ekran görüntülerinin üzerinde değişiklik yapılmaması.
• Mesajların bulunduğu orijinal cihaz veya verilerin korunması.
• Ses kayıtlarının kesilip birleştirilmemesi.
• Delilin hangi iddiayı ispatlamak amacıyla sunulduğunun belirtilmesi.
• Hukuka aykırı erişim, casus yazılım veya gizli takip yöntemlerinden kaçınılması.
Delillerin sunulmasında HMK'nın dilekçeler aşaması, delillerin gösterilmesi ve sonradan delil sunulmasına ilişkin hükümleri dikkate alınmalıdır. Her delilin yargılamanın herhangi bir aşamasında sınırsız biçimde sunulabileceği düşünülmemelidir.
Hukuka Aykırı WhatsApp Mesajı veya Ses Kaydı Sunulursa Ne Olur?
Bir taraf, karşı tarafın sunduğu dijital delilin hukuka aykırı yöntemle elde edildiğini ileri sürebilir.
Bu durumda mahkeme, delilin elde edilme koşullarını ve somut itirazları değerlendirmelidir.
HMK m. 189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.
Ayrıca delili elde eden kişinin eylemi, koşullarına göre Türk Ceza Kanunu'nun haberleşmenin gizliliğini ihlal, özel hayatın gizliliğini ihlal veya kişisel verilere ilişkin hükümleri bakımından ayrı bir değerlendirmeye konu olabilir.
Ancak delilin aile mahkemesinde kullanılıp kullanılamayacağı ile delili elde eden kişinin cezai sorumluluğu birbirinden ayrı meselelerdir.
Sık Sorulan Sorular
- WhatsApp ekran görüntüsü boşanma davasında delil olur mu?
Evet. Hukuka uygun elde edilen WhatsApp ekran görüntüleri delil olarak sunulabilir. Ancak karşı tarafın itirazları ve somut olayın özellikleri doğrultusunda görüntülerin gerçekliği ve ispat gücü ayrıca değerlendirilir. - Eşimin telefonunu izinsiz kontrol edersem mesajları delil olarak kullanabilir miyim?
İzinsiz erişim, özel hayatın ve haberleşmenin gizliliği bakımından hukuki sorun doğurabilir. Bu yolla elde edilen mesajların boşanma davasında kullanılması da hukuka aykırı delil yasağı kapsamında değerlendirilebilir. - Gizlice alınan ses kaydı boşanma davasında geçerli midir?
Her gizli ses kaydı geçerli değildir. Kaydın alınma yöntemi, olayın ani gelişip gelişmediği, başka delil elde etme imkânı ve temel haklara müdahalenin niteliği dikkate alınır. - Silinen WhatsApp mesajları mahkemede delil olabilir mi?
Silinmiş mesajların hukuka uygun yöntemlerle elde edilmiş bir yedeği veya teknik olarak doğrulanabilen kaydı mevcutsa delil olarak değerlendirilmesi mümkün olabilir. Ancak silinen her mesajın teknik olarak geri getirilebileceği varsayılmamalıdır. - WhatsApp mesajları tek başına boşanma sebebi olabilir mi?
Mesajların içeriği, hukuka uygunluğu ve diğer koşullara göre evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını gösteren vakıaların ispatında etkili olabilir. Ancak yalnızca mesaj bulunması, boşanma kararı verilmesini otomatik olarak gerektirmez. - Ses kaydının gerçek olmadığı iddia edilirse ne olur?
Mahkeme, iddianın niteliğine ve kaydın davanın sonucuna etkisine göre bilirkişi incelemesi veya başka delillerle doğrulama yapılmasını değerlendirebilir.
Sonuç ve Hukuki Değerlendirme
Boşanma davalarında WhatsApp mesajları ve ses kayıtları, evlilik birliği içerisinde gerçekleşen olayların ispatlanmasında önemli rol oynayabilmektedir. Ancak dijital delillerin kullanılması, eşlerin özel hayatının ve haberleşmesinin sınırsız biçimde denetlenebileceği anlamına gelmez.
Hukuka uygun şekilde elde edilen WhatsApp yazışmaları, HMK m. 199 kapsamında elektronik belge olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık hukuka aykırı elde edilen delillerin mahkeme tarafından dikkate alınmaması, HMK m. 189/2'nin açık bir gereğidir.
Ses kayıtları bakımından ise her somut olayın özellikleri ayrı ayrı incelenmelidir. Özellikle önceden planlanan gizli kayıtlar ile ani gelişen olaylarda delilin kaybolmasını önlemek amacıyla gerçekleştirilen kayıtlar arasında hukuki farklılıklar bulunabilir.
Yargıtay'ın ses kayıtlarına ilişkin kararları ve Anayasa Mahkemesinin B.Y. başvurusunda ortaya koyduğu ilkeler, dijital delillerin elde edilmesinde temel hakların korunmasının önemini göstermektedir.
Sonuç olarak boşanma davasında belirleyici olan yalnızca WhatsApp mesajının veya ses kaydının varlığı değil; bu delilin hukuka uygun elde edilmesi, güvenilirliği ve ileri sürülen vakıayı ispatlama gücüdür.